Kredi ve Faiz Hesaplama Rehberi

Kredi teklifine bakarken çoğu kişi tek bir sayıya odaklanır: aylık taksit. Oysa taksit, maliyetin sadece görünen yüzü. Aynı taksitle iki farklı kredi, size on binlerce lira farklı yükleyebilir. Bu yüzden borç almadan önce hesabı kendiniz yapmalısınız.

Sorun: Taksit düşükse kredi ucuz sanılıyor

Vade uzadıkça taksit düşer, toplam faiz artar. Banka vitrinine taksiti yazar, toplam geri ödemeyi küçük puntoyla yazar. Karar verirken bakmanız gereken üç sayı var:

• Toplam geri ödeme: Taksit × vade (+ peşin masraflar).
• Toplam maliyet: Toplam geri ödeme − çekilen tutar.
• Yıllık maliyet oranı: Faiz + vergi + dosya masrafı + sigorta dahil oran.

Kredi faizi nasıl hesaplanır?

Tüketici kredilerinde neredeyse her zaman eşit taksitli (anüite) yöntem kullanılır. Mantığı basit:

1. Her ay kalan anaparaya aylık faiz oranı uygulanır.
2. Taksitin bu faizden artan kısmı anaparayı düşürür.
3. Anapara azaldıkça faiz payı azalır, anapara payı artar.

Taksit formülü şöyledir: Taksit = Anapara × i × (1+i)^n / ((1+i)^n − 1). Burada i aylık faiz oranı (ondalık), n vade (ay).

Örnek: 100.000 TL, 12 ay, aylık %3

• i = 0,03  |  n = 12  |  (1,03)^12 ≈ 1,4258
• Taksit ≈ 100.000 × 0,03 × 1,4258 / 0,4258 ≈ 10.047 TL
• Toplam geri ödeme ≈ 120.564 TL  |  Faiz ≈ 20.564 TL

İlk taksitin dağılımı: faiz 3.000 TL (100.000 × %3), anapara 7.047 TL. İkinci ayda faiz 92.953 TL üzerinden hesaplanır, yani 2.789 TL. Bu tabloya ödeme planı denir ve bankadan istemek hakkınızdır.

Dikkat: burada faiz bileşik işler. Tek dönemlik hesapta kullanılan basit faiz mantığı krediyi olduğundan ucuz gösterir. Sitedeki basit faiz anlatımı temel formülü öğretir; kredide ise kalan anapara üzerinden ilerleyen kurgu geçerlidir.

Vade karşılaştırması (100.000 TL, aylık %3)

Taksit yarıya inerken faiz üç katına çıkıyor. Kural şu: vade, ihtiyacın değil ödeme gücünüzün izin verdiği en kısa süre olmalı.

Gizli maliyetleri hesaba katın

• Vergi ve fon kesintileri: Tüketici kredilerinde faiz üzerine yasal kesintiler eklenir. Bankanın ilan ettiği "aylık faiz" ile ödeme planındaki gerçek oran bu yüzden farklı olabilir.
• Dosya/tahsis ücreti: Peşin kesilir. Yani 100.000 TL istediniz, elinize 98.500 TL geçti; faiz ise 100.000 üzerinden işler. Bu, efektif maliyeti yükseltir.
• Sigorta ve paket ürünler: Zorunlu değilse ayrıştırın. Gerçekten ihtiyacınız var mı, kişisel sigorta ihtiyacınızı ayrı değerlendirin.
• Gecikme faizi: Akdi faizin üzerine eklenir. Tek gecikme, tüm hesabı bozar.

Pratik kontrol yöntemi: Efektif aylık maliyet ≈ (Toplam ödeme − Elinize geçen tutar) / Elinize geçen tutar / vade. Kaba bir orandır ama iki teklifi kıyaslamaya yeter.

Alternatifleri yan yana koyun